KWAZARY – RADIONADAJNIKI W KOSMOSIE ZASILANE CZARNĄ DZIURĄ.

Kwazary radionadajniki
Prawo autorskie: _ig0rzh_ / 123RF Zdjęcie Seryjne

Kwazary świecą bardzo jasno, a nawet tak, że swym blaskiem zaciemniają nawet odległe galaktyki. Wydają więcej energii niż 100 połączonych ze sobą galaktyk.

Znajdują się prawie 13 miliardów lat świetlnych od Ziemi, a w swym centrum posiadają czarne dziury.

Kwazary – etymologia i badania

Nazwa „kwazar” pochodzi od angielskiego słowa „quasar”, które jest skrótem od „quasi-stellar radio sources”, czyli gwiazdopodobny obiekt będący źródłem promieniowania radiowego.

Nazwa ta została nadana w latach sześćdziesiątych XX wieku, kiedy to odkryto pierwsze kwazary i funkcjonuje do dziś, mimo że astronomowie obecnie wiedzą, że prawie 90% kwazarów jest słabym źródłem tego promieniowania.

Na trop pierwszych obiektów emitujących fale radiowe natrafiono w XIX wieku.

Wówczas zrobiono im zdjęcia, lecz nie zdawano sobie sprawy z tego, czym one są. Następnie w latach 30. XX wieku fizyk Karl Jansky z laboratorium telefonicznego Bell dokonał odkrycia, w którym okazało się, że w zakłócenia transatlantyckich linii telefonicznych ingerują obiekty z Drogi Mlecznej.

Dopiero w latach 50. astronomowie używając do obserwowania nieba teleskopów radiowych, zaczęli łączyć wszystkie powyższe fakty z konkretnymi obiektami z kosmosu.

Na początku 1960 roku holenderski astronom Maarten Schmidt rozpoczął intensywne badania nad kwazarami, a określone wtedy informacje są aktualne do dziś.

Kwazary – świetliste obiekty

Powstawanie kwazarów ściśle związane jest z czarną dziurą.

Otóż każdy kwazar w swoim centrum ma masywną czarną dziurę, którą otaczają bardzo jasno świecące i przemieszczające się okrężnym ruchem dyski akrecyjne (pył i gaz).

Ów dysk kręcąc się z bardzo dużą prędkością i wytwarzając tym samym wysoką temperaturę określaną w milionach stopni, sprawia, że obiekt zaczyna niezwykle jasno świecić.

To, że kwazar emituje światło, jest powiązane ze spadaniem materii do czarnej dziury, która dzięki temu regularnie zwiększa swoje rozmiary i masę.

Kwazar
Prawo autorskie: rolffimages / 123RF Zdjęcie Seryjne

W ten sposób pochłonięta materia zostaje zużyta i pozostaje jedynie wielka czarna dziura. Rocznie „pożeranych” jest tak od kliku do kilkuset tysięcy gwiazd.

Kwazary potrafią emitować energię równą milionom, miliardom, a nawet bilionom elektronów. Jest ona tak potężna, że nie można jej porównać nawet ze światłem wszystkich obecnych w galaktyce gwiazd. Najjaśniejsze z obiektów mogą świecić nawet od kilku do kilkuset tysięcy razy jaśniej od Drogi Mlecznej.

Oprócz fal radiowych i światła widzialnego kwazary emitują również:

  • promieniowanie ultrafioletowe,
  • fale podczerwone,
  • promienie rentgenowskie,
  • promieniowanie gamma.

Większość kwazarów wielkością przewyższa planety naszego Układu Słonecznego.

Kwazary są bardzo daleko od naszej planety

Większość kwazarów znajduje się co najmniej w odległości 10 miliardów lat świetlnych. Dlatego też badanie tych obiektów w przestrzeni kosmicznej działa niczym wehikuł czasu, bowiem dzięki teleskopom można zaobserwować światło pozostawione miliardy lat temu.

Zakłada się, że większość z ponad dwóch tysięcy znanych kwazarów istniała już we wczesnym życiu całej galaktyki.

Być może nawet Droga Mleczna posiadała własne kwazary.

Dość długo pewnym rekordzistą, w kwestiach odległości od Ziemi pozostawał kwazar OQ 172, który znajduje się w odległości równej około 16 miliardów lat świetlnych.

Jednak nie tak dawno odkryto kwazar, który znajduje się wewnątrz WISE J224607.57-052635.0 a jego lokalizację określono na 12,5 miliarda lat świetlnych od Ziemi.

Jest tak potężny, że jego waga równałaby się z wagą 10 miliardów gwiazd podobnych do Słońca.

Ciekawostką jest, że kwazary zaskakują swą zbiorową wielkością nawet naukowców, a co więcej przeczą obowiązującym zasadom kosmologicznym.

Otóż w 2013 roku odkryto największe zgrupowanie kwazarów, nazwane Huge-LQG.

Zbiór ten liczy aż 73 kwazary, które mierzą ok. 4 mld lat świetlnych szerokości i pozostających w odległości ok. 9 mld lat świetlnych od Ziemi.

WSPARCIE NIEZALEŻNYCH PORTALI

Komentarze