KAMIEŃ Z ROSETTY – KLUCZ DO ZAGADKI STAROŻYTNEGO EGIPTU

Kamień z Rosetty znaleziony w 1799 roku, wpisany do dekretu wydanego w Memphis w Egipcie, w 196 roku pne w imieniu króla Ptolemeusza V fot.123rf.com

Kamień z Rosetty, czyli bazaltową płytę z tekstem zapisanym starogreką, demotyką
i hieroglifami obecnie można podziwiać w zasobach British Museum. Znalezisko to stało się kluczem do rozwikłania zagadek pisma starożytnego Egiptu i dało początek dzisiejszej nauce zwanej egiptologią.

Cenne znalezisko

19 lipca 1799 roku podczas egipskiej kampanii napoleońskiej, francuski żołnierz z armii Napoleona Bonaparte odkrył czarną bazaltową płytę w pobliżu miasta Rosetta, około 40 km na północ od Aleksandrii.

Żołnierz ten, kapitan Pierre Bouchard nadzorował wówczas prace nad przywróceniem świetności starego fortu w pobliżu miasta Rosetta.

Kiedy znalazł nieregularny blok wykonany z czarnego bazaltu, o wysokości 118 cm, szerokości: 77 cm, grubości 30 cm i wadze 762 kg, natychmiast zdał sobie sprawę, jak ważne jest to odkrycie dla uczonych, którzy towarzyszyli francuskiej armii w wyprawie do Egiptu.

 

Kamień-z-Rosetty.jpg
Kamień z Rosetty fot.123rf.com

 

W rzeczywistości kamień z Rosetty jest prawdopodobnie najważniejszym artefaktem archeologicznym na świecie.

Kiedy Brytyjczycy pokonali Napoleona w 1801 r., kamień z Rosetty przeszedł do brytyjskich rąk i obecnie znajduje się w British Museum.

Kamień z Rosetty i trzy rodzaje pisma

Sama zawartość inskrypcji nie jest tym, co czyni kamień ważnym.

Tekst jest po prostu dekretem napisanym w 196 r. p.n.e. przez grupę kapłanów z Egiptu, którzy chcieli w ten sposób uhonorować zasługi egipskiego władcy Ptolemeusza V Epifanesa.

Wymienia ona wszystkie dobre rzeczy i korzyści, które władca uczynił dla kapłanów, świątyń i narodu egipskiego.

I o ile sama treść nie jest ważna, o tyle ważny jest sam jej zapis.

Tekst napisano w dwóch językach – egipskim i greckim, po to, aby każdy kapłan, władca i urzędnik państwowy mógł go przeczytać i zrozumieć.

 

Kamień-z-Rosetty.jpg
Kamień z Rosetty fot.123rf.com

 

Najciekawszy jest jednak fakt, że zapis ten występuje w trzech systemach pisma: hieroglificznym – używanym do zapisu ważnych lub religijnych dokumentów, piśmie demotycznym, który był wspólny dla całego Egiptu oraz w alfabecie greckim – języku władców Egiptu.

Owocne początki rozszyfrowywania hieroglifów

Odszyfrowywanie treści kamienia z Rosetty było w dużej mierze dziełem dwóch ludzi, Thomasa Younga z Anglii i Jean-François Champollion we Francji.

Young był lekarzem, fizykiem i wielkim geniuszem.

Egiptologia był jednym z jego hobby, dlatego też w 1814 roku zaczął studiować teksty kamienia z Rosetty.

Zajął się głównie częścią demotyczną, która pozwoliła mu podzielić tekst na grupy znaków tworzących słowa.

Jako pierwszy zidentyfikował nazwę króla Ptolemeusza, dzięki odnalezieniu odpowiedniego imienia napisanego w języku greckim.

Z tego też określił, które hieroglify oznaczały imię Ptolemeusza.

 

kamień-z-rosetty-ptolemeusz.jpg
Starożytne hieroglify, Ptolemeusz świątynia na wyspie File, Egipt fot.depositphotos.com

 

To z kolei dało mu klucz do zrozumienia, że pismo demotyczne wcale nie jest odrębne od hieroglifów, co więcej jest w nim wiele podobieństw do greki.

Young udowodnił, że egipskie pismo przechodziło swego rodzaju ewolucję od zwykłych hieroglifów do demotyki.

Stwierdził także, że hieroglify są rodzajem znaków-słów z przemieszanymi literami alfabetu.

Wyjaśnienie zagadki

Praca Younga była nieoceniona, ale w swoim pełnym pomysłów umyśle miał wiele innych projektów i mało czasu na poświęcenie się zagadce treści, jaką nosił kamień z Rosetty.

Dlatego też zadanie złamania hieroglificznego kodu wymagało kogoś, kto mógł całkowicie skupić się na tym zadaniu.

Tą osobą okazał francuski uczony Jean-François Champollion, założyciel naukowej egiptologii.

Champollion był genialnym historykiem i językoznawcą.

W wieku szesnastu lat opanował nie tylko łacinę i grekę, ale także sześć starożytnych języków orientalnych, w tym koptyjski, późną formę języka starożytnego Egiptu, która fonetycznie została napisana w języku greckim.

W 1821 r. Champollion rozpoczął pracę tam, gdzie zakończył ją jego poprzednik i ostatecznie ustanowił całą listę symboli egipskich z ich odpowiednikami greckimi.

 

hieroglify-egipskie.jpg
Malownicze stare egipskie pismo na piaskowcu fot.123rf.com

 

Był pierwszym egiptologiem, który stwierdził, że symbole są znakami nie tylko alfabetycznymi, ale i fonetycznymi.

Hieroglify przestały być tylko symbolicznymi obrazami reprezentującymi przedmioty, zwykłym pismem obrazkowym, a stały się znakami reprezentującymi również dźwięki i grupy dźwięków – pismem obrazkowo-fonetycznym. Ustalono również, że tekst hieroglificzny, jaki miał kamień z Rosetty, był tłumaczeniem z języka greckiego, a nie, jak myślano, tłumaczeniem z języka egipskiego na język grecki.

Odkrycie Champolliona dało początek nowej nauce – egiptologii, a kamień z Rosetty stał się chętnie oglądanym artefaktem umieszczonym w zasobach kolekcji British Museum.

Książkę Kamień z Rosetty kupisz tutaj kliknij

E-BOOK Kamień z Rosetty kupisz tutaj kliknij

WSPARCIE NIEZALEŻNYCH PORTALI

 

Komentarze